گز اصفهان، این شیرینی افسانه‌ای و کهن، نه تنها یک خوراکی لذیذ، بلکه بخشی از هویت فرهنگی و تاریخی شهر اصفهان به شمار می‌رود. ریشه‌های این شیرینی خاص به دوران صفویه و حتی پیش از آن بازمی‌گردد. زمانی که اصفهان پایتخت باشکوه ایران بود و هنر آشپزی و شیرینی‌پزی در این شهر به اوج خود رسید. گز که خواستگاه اصلی آن اصفهان است در زبان محلی قدیم به آن سمنوک نیز گفته می‌شود، از ترکیب ساده‌ای از مواد اولیه‌ی طبیعی و مرغوب به دست می‌آید، اما راز ماندگاری و محبوبیت آن در هنر ترکیب این مواد و مهارت استادکاران اصفهانی نهفته است. ماده‌ی اصلی تشکیل دهنده‌ی گز، شیره‌ی گیاهی به نام گز یا انگبین است که از درختچه‌ی بلوط ایرانی یا همان گز زاگرس به دست می‌آید و این گیاه خود گنجینه‌ای از طعم و خواص درمانی است.

تاریخچه‌ی گز اصفهان همچون بسیاری از آثار هنری و صنایع دستی این شهر، با افسانه‌ها و روایت‌های راز آلود آمیخته شده است. برخی روایات، قدمت گز را به دوران ساسانیان و حتی پیش از آن نسبت می‌دهند، زمانی که مردم مناطق کوهستانی زاگرس با شیره‌ی گیاه گز آشنا شدند و از آن به عنوان دارویی برای درمان بیماری‌ها استفاده می‌کردند. اما آنچه مسلم است، این است که گز در دوران صفویه به عنوان یک شیرینی سلطنتی شناخته شد و در دربار پادشاهان صفوی جایگاه ویژه‌ای یافت. شاه عباس بزرگ که علاقه‌ی زیادی به هنرهای ظریف و خوراکی‌های لذیذ داشت، دستور داد تا بهترین استادکاران شیرینی‌پز از سراسر ایران به اصفهان آورده شوند تا هنر ساخت گز را تکمیل و به کمال برسانند. از آن زمان به بعد، گز اصفهان به عنوان یک برند شناخته شده در جهان مطرح شد و مسافران و تجار از راه‌های دور برای چشیدن طعم و خرید این شیرینی منحصر به فرد به اصفهان سفر می‌کردند.

مواد اولیه‌ی تشکیل دهنده‌ی گز اصفهان شامل شیره‌ی گز، شکر، سفیده‌ی تخم مرغ، مغز پسته، مغز بادام و گاهی نیز هل و خلال بادام می‌شود. شیره‌ی گز که مهمترین و کلیدی‌ترین ماده است، از اوایل تابستان و با ایجاد شکاف‌هایی بر روی ساقه‌های گیاه گز جمع‌آوری می‌شود. این شیره که در ابتدا شیری و روان است، به تدریج در اثر تابش آفتاب غلیظ شده و به صورت توده‌های سخت و سفید رنگ درمی‌آید. پس از برداشت شیره، آن را با شکر و سفیده‌ی تخم مرغ مخلوط کرده و روی حرارت غیر مستقیم میپزند تا به غلظت مناسب برسد. سپس در مرحله‌ی بعد، مغز پسته و بادام را که پیشتر بو داده و خرد کرده‌اند، به مخلوط اضافه می‌کنند. در نهایت، گز داغ را روی سینی‌هایی پهن کرده و پس از خنک شدن، به شکل‌های مختلف و معمولا به صورت مکعب‌های کوچک برش می‌زنند.

فرآیند تولید گز اصفهان همچون یک آیین دیرینه، نیازمند دقت، صبر و مهارت بالایی است و هر استادکاری برای رسیدن به بافت و طعم ایده‌آل، رازها و ترفندهای خاص خود را دارد. دمای پخت، زمان هم‌زدن و نسبت مواد از جمله عواملی هستند که کیفیت نهایی گز را تعیین می‌کنند. به طوری که یک گز خوب باید سفت و در عین حال شکننده باشد، بیش از حد چسبناک نباشد و مغزیجات موجود در آن به طور یکنواخت پخش شده باشند. امروزه با وجود ماشین آلات صنعتی، بسیاری از کارگاه‌های سنتی اصفهان همچنان به روش دستی و با حفظ اصالت قنادی قدیمی، گز تولید می‌کنند و همین امر باعث تمایز گزهای سنتی از نمونه‌های صنعتی شده است. طعم و بوی بی‌نظیر گز دست ساز که همراه با عطر هل و پسته‌ی تازه است، هر بیننده‌ای را مجذوب خود می‌کند و خاطره‌ی آن برای همیشه در ذهن می‌ماند.

گز اصفهان نه تنها در داخل ایران بلکه در بسیاری از کشورهای جهان طرفداران بسیاری دارد و به عنوان یکی از سوغات‌های اصلی و معروف ایران شناخته می‌شود. گردشگرانی که به اصفهان سفر می‌کنند، معمولا پس از تماشای مساجد تاریخی، پلهای زیبا و میدان نقش جهان، به سراغ خرید گز می‌روند تا قطعه‌ای از طعم و فرهنگ این شهر را با خود به خانه ببرند. متاسفانه شهرهای بلداجی و قم نیز به تولید این سوغات اصیل اصفهان روی آورده‌اند و گاهی ریشه‌های تاریخی آن را تغییر داده‌اند، اما اصالت این شیرینی اصفهانی هیچ‌گاه تسلیم این تغییر تاریخی نشده و همچنان صلابت تاریخی خود را حفظ نموده است. بسته‌بندی‌های متنوع و زیبای گز، از جعبه‌های کوچک و مقوایی گرفته تا قوطی‌های فلزی نفیس، هر کدام به نوعی هنر و ذوق ایرانی را به نمایش می‌گذارند و این شیرینی را به هدیه‌ای ارزشمند برای عزیزان تبدیل کرده‌اند. در بازار بزرگ اصفهان و خیابان‌های اطراف نقش جهان، فروشگاه‌های متعددی وجود دارد که انواع مختلف گز را با طعم‌های متنوع مانند گز با خلال پسته، گز با بادام، گز رژیمی و گز با طعم زعفران به مشتریان عرضه می‌کنند و مشتریان می‌توانند پیش از خرید، انواع مختلف آن را بچشند و بهترین را انتخاب کنند.

البته فروشگاه اینترنتی گزمز نیز در امر فروش این سوغات اصفهانی فعال بوده و مجموعه‌ای از بهترین برندهای تولید کننده گز و سوهان اصفهان را در یک جا جمع‌آوری نموده تا دوست داران این شیرینی خاص بتوانند به راحتی و به صورت آنلاین مقایسه کرده، انتخاب و خرید نمایند.

علاوه بر طعم و بافت فوق‌العاده، گز اصفهان دارای خواص تغذیه‌ای و درمانی متعددی نیز هست که بر ارزش آن می‌افزاید. شیره‌ی گز که ماده‌ی اصلی این شیرینی است، سرشار از مواد قندی طبیعی، مواد معدنی نظیر پتاسیم، کلسیم و منیزیم و همچنین آنتی‌اکسیدان‌های قوی می‌باشد که برای سلامت بدن مفید هستند. گز به دلیل داشتن سفیده‌ی تخم مرغ، منبع خوبی از پروتئین است و مغز پسته و بادام نیز چربی‌های غیر اشباع مفید، ویتامین E و فیبر را به بدن می‌رسانند. در طب سنتی ایران، از شیره‌ی گز به عنوان داروی تقویت کننده‌ی معده، رفع کننده‌ی سرفه و درمان گلو درد استفاده می‌کردند و همچنین آن را برای افزایش انرژی و نیروی جسمانی به افراد ضعیف و کهنسال توصیه می‌نمودند. البته باید توجه داشت که به دلیل قند فراوان، مصرف زیاد گز برای افراد دیابتی یا کسانی که رژیم غذایی خاصی دارند، توصیه نمی‌شود. البته باید این نکته را نیز اضافه کرد که گزهای رژیمی بدون قند با استفاده از گیاه استویا در بعضی از کارگاه‌های تولیدی گز، تولیده شده و در اختیار افراد با بیماری خاص قرار داده‌اند که با خیال راحت و بدون نگرانی این شیرینی اصیل را استفاده نمایند. گزمز با توجه به اهمیت این موضوع، مجموعه گزهای رژیمی تولید شده در همه برندهای معروف را به شما ارائه می‌کند تا با آسودگی خاطر خرید نمایید.

امروزه صنعت تولید گز در اصفهان به یک کسب و کار بزرگ و پرسود تبدیل شده است و هزاران نفر به طور مستقیم و غیر مستقیم در این صنعت مشغول به کار هستند. از تولید کنندگان کوچک و خانوادگی در حومه‌ی اصفهان گرفته تا کارخانه‌های بزرگ و مدرنی که گز را به صورت انبوه و با استانداردهای بین‌المللی عرضه می‌کنند، همگی سهمی در حفظ و ترویج این میراث شیرین دارند. هر ساله جشنواره‌ها و نمایشگاه‌های متعددی در اصفهان برگزار می‌شود که در آنها تولید کنندگان گز به رقابت می‌پردازند و بهترین نمونه‌های گز از نظر کیفیت، طعم و بسته‌بندی معرفی و تقدیر می‌شوند. این جشنواره‌ها نه تنها به رونق صنعت گز کمک می‌کنند، بلکه باعث جذب گردشگران بیشتر به اصفهان و آشنایی نسل جدید با این هنر کهن می‌شوند. گز اصفهان، این شیرینی سفید و پسته اندود، همچون نگینی درخشان در فرهنگ و اقتصاد این شهر می‌درخشد و یادآور روزگاری است که هنر و ذائقه‌ی ایرانی در ظریف‌ترین شکل خود به نمایش گذاشته می‌شد.

برای لذت بردن از گز اصفهان، بهتر است آن را به همراه چایی تازه دم و ترجیحا در هوای خنک نوش جان کنید. گز را می‌توانید در وعده‌ی صبحانه به همراه نان و پنیر میل کنید یا در میان وعده‌های روزانه از انرژی و طعم بی‌نظیر آن بهره‌مند شوید. بسیاری از شیرینی‌پزهای خلاق امروزه از گز در تهیه‌ی دسرها، کیک‌ها و بستنی‌های مدرن نیز استفاده می‌کنند و ترکیب طعم گز با خامه، شکلات و میوه‌های خشک، تجربه‌ی جدید و لذیذی را رقم میزند. شاید تا به حال گز با طعم هندوانه یا بستنی با طعم گز را امتحان نکرده باشید، ولی وقت آن رسیده تا پا را فراتر گذاشته و با کمک فروشگاه آنلاین گزمز این انتخاب را هم مد نظر داشته باشید. با این حال، هیچ روشی به اندازه‌ی خوردن گز به شکل سنتی و دستی، آن هم در کنار زاینده‌رود و زیر سایه‌ی سی‌وسه پل، نمیتواند اصالت و حس نوستالژیک این شیرینی را منتقل کند. گز اصفهان فقط یک خوردنی نیست، بلکه بخشی از خاطرات جمعی ایرانیان است، خاطره‌ای از سفرهای کودکی، از عیدهای نوروز و از دست‌های پر مهر مادربزرگ‌هایی که گز خانگی درست می‌کردند.

در نهایت، گز اصفهان به عنوان یک نماد ملی و یک محصول فرهنگی، نیازمند حمایت و توجه بیشتری است تا بتواند در برابر رقابت با شیرینی‌های خارجی و نمونه‌های بی‌کیفیت صنعتی متفرقه، جایگاه اصلی خود را حفظ کند. آشنایی نسل جوان با نحوه‌ی تولید سنتی گز، ترویج مصرف محصولات طبیعی و بومی و همچنین برندسازی مناسب برای گز اصفهان در بازارهای جهانی، از جمله اقداماتی است که می‌تواند به ماندگاری و شکوفایی هر چه بیشتر این میراث ارزشمند کمک کند. خوشبختانه در سال‌های اخیر، اقدامات خوبی در این زمینه انجام شده و گز اصفهان با کسب نشانه‌ای معتبر مانند نشان جغرافیایی و ثبت ملی، گام‌های بلندی در جهت حفظ اصالت و کیفیت برداشته است. اگر روزی به اصفهان سفر کردید، حتما چند بسته گز مرغوب و سنتی را از فروشگاه‌های معتبر تهیه کنید و از طعمی که قرنهاست ذائقه‌ی ایرانیان را به وجد آورده است، لذت ببرید. یا اینکه فروشگاه اینترنتی گزمز را به یاری طلبیده و آن را درب منزل در هر شهر و روستایی که هستید تحویل بگیرید. بدانید که با هر لقمه از این شیرینی سفید و خوش عطر، نه تنها کام خود را شیرین می‌کنید، بلکه مشعل میراثی کهن را روشن نگه می‌دارید و داستانی از هنر، صبوری و ذوق ایرانی را روایت می‌کنید.